Marka Tescili Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç Rehberi

Bir markanın hukuken “sizin” sayılması, onu ilk kullanan olmanızla değil, sicile tescil ettirmenizle başlar. Türkiye’de marka tescil süreci altı aşamadan oluşur: benzerlik araştırması, sınıf seçimi, başvuru, Kurum’un resen incelemesi, Resmî Marka Bülteni’nde yayın ve iki aylık itiraz penceresi, son olarak tescil ücretinin ödenip belgenin düzenlenmesi. İtiraz gelmeyen dosyalarda süreç genellikle 8-12 ay sürer.

Marka tescili size tam olarak neyi kazandırır?

Tescil, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) çerçevesinde markanızı yalnızca seçtiğiniz mal ve hizmetler bakımından tekelinize verir. Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemler hâlinde sınırsız sayıda yenilenebilir (SMK m.23). Tescil belgesi, üçüncü kişilere karşı açacağınız tecavüz davalarında, gümrükte el koyma taleplerinde ve e-ticaret platformlarına yapacağınız şikâyetlerde tek başına ispat aracıdır.

Tescilsiz kullanımın hiçbir değeri olmadığı doğru değildir; haksız rekabet hükümleri ve önceye dayalı kullanım savunması bir ölçüde koruma sağlar. Ancak bu korumadan yararlanmak için markayı hangi tarihten beri, hangi coğrafyada, hangi yoğunlukta kullandığınızı belgelemek zorunda kalırsınız. Tescilde ise ispat yükü karşı taraftadır. Aradaki pratik fark budur.

Adım 1 — Başvurudan önce benzerlik araştırması

Reddedilen başvuruların önemli bir kısmı, birkaç saatlik bir araştırmayla önlenebilecek dosyalardır. Araştırma yalnızca aynı kelimenin sicilde olup olmadığına bakmak değildir; görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik ile mal/hizmet benzerliği birlikte değerlendirilir. TÜRKPATENT’in reddettiği başvurularda ödenen harçlar iade edilmez, dolayısıyla bu aşama masraf değil sigortadır.

Kapsamlı bir uygunluk raporu için marka araştırması hizmetimize bakabilir, araştırmanın neyi kapsaması gerektiğini bu yazımızda okuyabilirsiniz.

Adım 2 — Doğru sınıfların seçilmesi

Marka tescili “her şey için” yapılmaz; Nice Sınıflandırması’nda yer alan 45 sınıftan hangilerini seçtiyseniz koruma o sınıflarla sınırlıdır. 1-34 arası sınıflar mallara, 35-45 arası sınıflar hizmetlere ayrılmıştır. Sınıf sayısı arttıkça resmî ücret de artar; ancak dar seçim yapmak, iş kolunuzu genişlettiğinizde markanızı korumasız bırakır.

Sınıf listesini nasıl kurgulamanız gerektiğini Nice sınıflandırması rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Adım 3 — Başvurunun yapılması

Başvurular TÜRKPATENT’in çevrim içi sistemi (EPATS) üzerinden yapılır. Dosyada markanın örneği (kelime, logo veya kombinasyon), başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri, mal/hizmet listesi ve varsa rüçhan hakkı bilgisi yer alır. Başvuru tarihi kritik öneme sahiptir: koruma bu tarihten başlar ve aynı markayı sonradan başvuran üçüncü kişilere karşı önceliğinizi bu tarih belirler.

Türkiye’de yerleşim yeri bulunan gerçek ve tüzel kişiler başvurularını kendileri yapabilir. Yerleşim yeri yurt dışında olan başvuru sahiplerinin ise Kurum nezdindeki işlemlerini marka vekili aracılığıyla yürütmesi zorunludur.

Adım 4 — Şekli inceleme ve mutlak ret incelemesi

Kurum önce dosyayı şekli yönden inceler, ardından SMK m.5’te sayılan mutlak ret nedenleri bakımından resen değerlendirir. Ayırt edici olmayan işaretler, ürünün cinsini veya niteliğini doğrudan belirten tanımlayıcı ibareler, ticarette herkesin kullanımına açık işaretler ve aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki bir markanın varlığı bu aşamada başvuruyu durdurabilir.

İnceleme sonucunda üç ihtimal vardır: yayın kararı, bazı sınıflar bakımından kısmi ret veya tam ret. Ret kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’na (YİDK) itiraz edilebilir (SMK m.20). Bu süre hak düşürücüdür ve uzatılamaz.

Ret kararı aldıysanız izlemeniz gereken yol haritasını ret kararına itiraz yazımızda adım adım anlattık.

Adım 5 — Bülten yayını ve iki aylık itiraz penceresi

Mutlak ret engelini aşan başvuru, Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanır. Yayın tarihinden itibaren iki ay boyunca üçüncü kişiler, SMK m.6’daki nispi ret nedenlerine dayanarak başvurunuza itiraz edebilir (SMK m.18). En sık dayanılan gerekçe, önceki tarihli bir marka ile karıştırılma ihtimalidir.

İtirazla karşılaşırsanız savunma hakkınız vardır. Önemli bir ayrıntı: itiraz sahibinin dayandığı marka, başvurunuzun yapıldığı tarihte en az beş yıldır tescilliyse, o markanın ciddi biçimde kullanıldığını ispatlamasını talep edebilirsiniz (SMK m.19/2). Kullanım ispatlanamazsa itiraz reddedilir. Pratikte pek çok itiraz bu savunma ile aşılır.

İtiraz sürecinin ayrıntıları için yayına itiraz ve karşı görüş rehberimize ya da marka itiraz hizmetimize göz atabilirsiniz.

Adım 6 — Tescil ücretinin ödenmesi ve belgenin düzenlenmesi

İtiraz gelmez ya da gelen itiraz reddedilirse, Kurum tescil kararı verir ve tescil ücretinin ödenmesi için süre tanır. Ücret zamanında yatırılmazsa başvuru işlemden kaldırılır — sürecin son adımında yaşanan en yaygın hak kaybı budur. Ödeme yapıldığında marka sicile kaydedilir ve tescil belgesi düzenlenir.

Tescil bittiğinde iş bitmez: üç yükümlülük

• Kullanma yükümlülüğü: Markayı tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde ciddi biçimde kullanmaya başlamanız gerekir (SMK m.9). Aksi hâlde marka, ilgili kişilerin talebiyle iptal edilebilir — kullanmama nedeniyle iptal yazımıza bakın.
• İzleme: Kurum, sizinkine benzer yeni başvuruları size haber vermez. Bülteni düzenli takip etmezseniz iki aylık itiraz süresini kaçırırsınız. Marka izleme hizmeti tam olarak bu riski kapatır.
• Yenileme: Koruma on yılda bir yenilenmelidir. Yenileme talebi, sürenin dolduğu tarihten önceki altı ay içinde yapılır; bu süre kaçırılırsa ek ücretle altı aylık bir telafi süresi daha vardır (SMK m.23).

Süreç ne kadar sürer, ne kadar tutar?

İtiraz gelmeyen bir dosyada başvurudan belgeye kadar geçen süre genellikle 8-12 aydır. Yayına itiraz gelmesi ya da Kurum kararına itiraz edilmesi hâlinde sürece 6-12 ay daha eklenebilir. Bu süreler Kurum’un iş yüküne göre değiştiği için hiçbir vekil size kesin bir tarih taahhüt edemez.

Resmî harçlar ve vekillik ücretinin nasıl hesaplandığını marka tescil maliyeti yazımızda güncel tarife üzerinden açıkladık.

Sık sorulan sorular

Marka tescili için avukat veya marka vekili zorunlu mu?

Türkiye’de yerleşim yeri olan kişiler başvurularını kendileri yapabilir. Yerleşim yeri yurt dışında olanlar için marka vekili ile temsil zorunludur. Zorunlu olmadığı hâllerde bile, sınıf listesinin kurgulanması ve itirazların yönetilmesi teknik bilgi gerektirdiği için profesyonel destek almak yaygın tercihtir.

Tescilsiz marka hiç korunmaz mı?

Korunur, ancak sınırlı biçimde. Markayı önce kullanan kişi, sonraki tarihli bir başvuruya itiraz edebilir veya tescilin hükümsüzlüğünü isteyebilir. Bunun için kullanımın markasal nitelikte, süreklilik gösteren ve belgelenebilir olması gerekir. Faturalar, kataloglar, reklam harcamaları ve alan adı kayıtları bu ispatın omurgasını oluşturur.

Logoyu mu kelimeyi mi tescil ettirmeliyim?

İkisi ayrı korumalardır. Kelime markası, yazı tipi ve renkten bağımsız olarak ibarenin kendisini koruduğu için genellikle daha geniş bir koruma sağlar. Logonuz ayırt edici bir şekil içeriyorsa, kelime ve şekil için ayrı başvurular yapmak çoğu markanın uzun vadeli çıkarınadır.

Tescil başvurusu yaparken ® işaretini kullanabilir miyim?

® işareti tescilli markalar için kullanılır; henüz tescil edilmemiş bir marka için kullanılması yanıltıcı beyan ve haksız rekabet iddialarına yol açabilir. Başvuru aşamasında ™ ibaresini kullanmak daha güvenlidir.

Markanız için doğru yol haritasını birlikte çıkaralım — bize ulaşın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut dosyanıza ilişkin süreler ve stratejiler için bir marka vekili veya avukatla görüşmenizi öneririz.