Uluslararası Patent Diye Bir Şey Var mı? PCT Sistemi ve Yurt Dışı Koruma

Sık sorulan bir soruyla başlayalım: “Uluslararası patent alabilir miyim?” Kısa cevap hayır. Patent hakkı ülkeseldir; korumayı hangi ülkede istiyorsanız orada bir hak doğması gerekir. Ancak bu, her ülkeye ayrı ayrı ve aynı anda başvurmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Patent İşbirliği Antlaşması (PCT), bu süreci tek bir başvuruyla başlatmanıza ve asıl kararı ertelemenize imkân verir.

PCT ne yapar, ne yapmaz?

PCT bir “dünya patenti” vermez. Yaptığı şey, tek bir uluslararası başvuruyla sisteme dâhil ülkelerin tamamında başvuru tarihinizi korumak ve size bir uluslararası araştırma raporu sunmaktır. Patent kararını yine her ülkenin kendi ofisi verir.

Sistemin asıl değeri zamandır. Uluslararası başvurudan sonra ulusal aşamaya geçiş için tanınan süre, rüçhan tarihinden itibaren otuz ayı bulur. Bu süre boyunca ürününüzün hangi pazarlarda tuttuğunu görür, yatırımcı bulur, üretim ortaklığı kurar ve maliyeti gerçekten değecek ülkeleri seçersiniz. Ulusal aşamaya geçiş, patent bütçesinin en büyük kalemidir; onu bilerek harcamak ile tahminle harcamak arasındaki fark budur.

On iki aylık rüçhan yılı: en kritik takvim

Türkiye’de yaptığınız ilk başvurudan itibaren on iki ay içinde yurt dışında yapacağınız başvurularda Türkiye’deki başvuru tarihini öne sürebilirsiniz. Bu süre patentlerde on iki aydır ve uzatılamaz. Rüçhan yılı kaçırıldığında, kendi yayımlanmış başvurunuz bile yurt dışı başvurularınızın önünde bir engel hâline gelebilir.

Pratik takvim şudur: 0. ay Türkiye başvurusu, 12. aya kadar PCT başvurusu, yaklaşık 18. ayda uluslararası yayım, 30. aya kadar ulusal aşama girişleri.

Alternatif yollar

• Doğrudan ulusal başvuru: Hedefiniz bir veya iki ülkeyse, PCT’nin ek maliyetine girmeden doğrudan başvurmak daha ekonomik olabilir.
• Avrupa patenti: Avrupa Patent Ofisi nezdinde tek bir başvuruyla çok sayıda Avrupa ülkesinde koruma süreci yürütülür; belge verildikten sonra seçilen ülkelerde geçerli kılınır.
• PCT üzerinden bölgesel giriş: PCT başvurusunun ardından ulusal aşamada Avrupa Patent Ofisi gibi bölgesel ofisler de seçilebilir.

Maliyeti yönetmek

Uluslararası patent süreci pahalıdır: her ülkede resmî ücret, yerel vekil ve çoğu ülkede çeviri masrafı doğar. Maliyeti yönetmenin üç yolu vardır: ülke sayısını gerçek pazarlarla sınırlamak, PCT’nin tanıdığı süreyi karar vermek için gerçekten kullanmak ve destek mekanizmalarını değerlendirmek.

Marka tarafındaki devlet desteğini yurt dışı tescil desteği yazımızda, KOBİ’lere yönelik kaynakları ise KOBİ destekleri yazımızda ele aldık.

Sık sorulan sorular

PCT başvurusu patent belgesi verir mi?

Hayır. PCT bir başvuru ve inceleme sürecidir; belge, ulusal aşamada ilgili ülke ofisi tarafından verilir.

Türkiye’de başvuru yapmadan doğrudan PCT’ye gidebilir miyim?

Uygulamada çoğu başvuru sahibi önce ulusal başvuruyu yapar ve rüçhan hakkını kullanır. Doğrudan uluslararası başvuru yapmak da mümkündür; strateji, hedef pazarlara ve zamanlamaya göre belirlenir.

Yayımdan sonra buluşum kopyalanır mı?

Uluslararası başvuru yayımlandığında buluş kamuya açılır. Bu, sistemin doğasıdır: koruma karşılığında açıklama yaparsınız. Bu yüzden yayım öncesinde hangi ülkelerde koruma isteyeceğinizi planlamak, yayımdan sonra düşünmekten çok daha güvenlidir.

Buluşumu gizli tutsam daha mı iyi?

Tersine mühendislikle çözülemeyecek üretim yöntemleri için ticari sır bir alternatif olabilir. Ancak ticari sır, bağımsız olarak aynı çözüme ulaşan üçüncü kişiye karşı koruma sağlamaz —

ticari sır yazımıza bakabilirsiniz.

Hedef pazarlarınıza göre patent stratejinizi kuralım — görüşelim.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.