Marka Lisans Sözleşmesi: Markanızı Kaybetmeden Kullandırmak

Markanızı bir başkasının kullanmasına izin vermek istiyor, ancak mülkiyetini elinizde tutmak istiyorsanız aracınız lisans sözleşmesidir. Franchise sistemleri, üretim anlaşmaları, ürün iş birlikleri ve bölgesel distribütörlükler hukuken çoğu zaman bir marka lisansı üzerine kuruludur.

İnhisari mi, inhisari olmayan mı?

Lisans inhisari (tekelci) veya inhisari olmayan biçimde verilebilir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisansın inhisari olmadığı kabul edilir — yani marka sahibi hem markayı kendisi kullanmaya devam edebilir hem de üçüncü kişilere lisans verebilir.

İnhisari lisansta ise marka sahibi, aynı kapsam için başkasına lisans veremez ve açıkça saklı tutmadıkça markayı kendisi de kullanamaz. Bu, lisans alan için değerli; marka sahibi için risklidir. Uygulamada inhisari lisanslar coğrafi bölge, süre veya mal-hizmet kapsamıyla sınırlandırılarak dengelenir.

Kalite denetimi: sözleşmenin en çok atlanan maddesi

Marka, tüketiciye kaynak ve kalite garantisi verir. Lisans alan düşük kaliteli ürünle piyasaya çıktığında zarar gören yalnızca o dönemin cirosu değil, markanın kendisidir. Üstelik markanın halkı yanıltıcı hâle gelmesi, iptal sebepleri arasındadır.

Bu nedenle sözleşmeye kalite standartlarını, numune onayı sürecini, denetim hakkını ve standartlara uyulmaması hâlinde fesih yetkisini açıkça yazmak gerekir. Kalite denetimi maddesi olmayan bir lisans, marka sahibinin kendi markasını üçüncü kişinin insafına bırakması anlamına gelir.

Sicile kayıt: zorunlu değil ama korumasız bırakır

Lisans, taraflar arasında sözleşmeyle kurulur; ancak sicile kaydedilmediği sürece iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Sicile kayıt, lisans alanın konumunu güçlendirir: marka devredildiğinde lisansın devam edip etmeyeceği, üçüncü kişilere karşı hangi hakların kullanılabileceği bu kayda bağlıdır. 2026 tarifesinde lisans kayıt ve yenileme ücreti 9.870 TL’dir.

Sözleşmede mutlaka bulunması gerekenler

• Kapsam: hangi marka, hangi tescil numarası, hangi mal ve hizmetler, hangi coğrafya.
• Süre ve fesih: sabit süre mi, yenilemeli mi; haklı fesih sebepleri ve fesih sonrası stok tasfiye süresi.
• Bedel: sabit bedel, ciro üzerinden royalty veya karma yapı; asgari garanti ve raporlama yükümlülüğü.
• Kalite ve denetim: standartlar, numune onayı, denetim sıklığı, uygunsuzluk hâlinde yaptırım.
• Alt lisans ve devir: lisans alanın alt lisans verip veremeyeceği, sözleşmenin devredilebilirliği.
• Tecavüze karşı yetki: üçüncü kişilerin ihlali hâlinde kimin dava açacağı, masraf ve tazminatın nasıl paylaşılacağı.
• Fesih sonrası: markanın kullanımının durdurulması, tabela ve ambalajın kaldırılması, alan adı ve sosyal medya hesaplarının devri.

Lisans alan taraf iseniz nelere dikkat etmelisiniz?

• Marka gerçekten lisans verenin adına tescilli mi? Sicil kaydını başvurudan önce inceleyin.
• Tescil hangi sınıfları kapsıyor? Faaliyet göstereceğiniz alan kapsam dışındaysa lisans size koruma sağlamaz.
• Koruma süresi ne zaman doluyor, yenileme yükümlülüğü kimde?
• Marka hakkında derdest hükümsüzlük veya iptal talebi var mı?
• Yatırımınızı koruyan bir asgari süre ve haksız fesih tazminatı öngörülmüş mü?

Devir ile lisans arasındaki farkı marka devri yazımızda, franchise özelindeki uygulamayı franchise yazımızda ele aldık.

Sık sorulan sorular

Lisans sözleşmesi noterde mi yapılmalı?

Devir sözleşmelerinden farklı olarak lisans için noter onayı bir geçerlilik şartı olarak öngörülmemiştir; ancak sözleşmenin yazılı olması ve sicile kaydı için gerekli belgelerin usulüne uygun düzenlenmesi gerekir.

Lisans alan, tecavüz edene dava açabilir mi?

Bu, lisansın türüne ve sözleşme hükümlerine bağlıdır. İnhisari lisans sahibinin konumu daha güçlüdür; ancak dava hakkının kimde olduğunu sözleşmede açıkça düzenlemek, ihlal anında zaman kaybını önler.

Lisans, kullanmama nedeniyle iptali önler mi?

Markanın lisans alan tarafından, marka sahibinin izniyle kullanılması, marka sahibi bakımından kullanım sayılır. Bu nedenle lisans, doğru kurgulandığında iptal riskine karşı da koruma sağlar — ancak kullanımın belgelenmesi ve raporlanması sözleşmede düzenlenmelidir.

Lisans sözleşmenizi birlikte kurgulayalım — bize ulaşın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.