Girişimler İçin Fikri Mülkiyet Kontrol Listesi: Yatırım Turundan Önce

Erken aşama girişimlerde fikri mülkiyet, ürün çıkana kadar ertelenen bir başlıktır. Sorun, ertelemenin bedelinin gecikmeli ödenmesidir: eksikler ilk yatırım turunda, hukuki inceleme sırasında ortaya çıkar ve o aşamada düzeltmek hem pahalı hem de müzakere gücünüzü zayıflatan bir süreçtir.

Aşağıdaki kontrol listesi, tur öncesinde birkaç gün ayırarak kapatılabilecek eksikleri sıralar.

1. Hak sahipliği: her şey şirkette mi?

• Kurucu kodu devredildi mi? Şirket kurulmadan önce yazılan kod, kural olarak yazan kişiye aittir. Şirkete devri yazılı bir sözleşmeyle yapılmalıdır; en sık rastlanan eksik budur.
• Marka kimin adına? Kurucunun kendi adına yaptığı tesciller, yatırım sonrası ortaklık yapısıyla çelişir. Devir noter onaylı sözleşme ve sicil kaydı gerektirir — devir yazımıza bakın.
• Alan adı ve hesaplar şirkette mi? Kurucunun kişisel e-postasıyla açılmış alan adı ve sosyal medya hesapları, ayrılık hâlinde ciddi sorun yaratır.
• Serbest çalışan ve ajans sözleşmelerinde devir var mı? Fatura ödemek hak devretmez; mali hakların devri yazılı ve kapsamı belirtilmiş olmalıdır — yazılım koruması yazımızda anlattık.
• Çalışan buluşları düzeni kuruldu mu? Ar-Ge yapan girişimlerde bildirim ve bedel düzeni sözleşmeyle işletilmelidir — çalışan buluşları yazımız.

2. Marka: ad gerçekten sizin mi?

1. Ürün adı için benzerlik araştırması yapıldı mı? Lansmandan sonra isim değiştirmek, kazanılmış tüm dijital birikimi sıfırlar.
2. Başvuru yapıldı mı ve doğru sınıflarda mı? Yazılım girişimleri çoğu zaman ürün ve hizmet sınıflarının ikisine birden ihtiyaç duyar — sınıf seçimi rehberi.
3. Hedef pazarlarda tescil planı var mı? Rüçhan hakkı için ilk başvurudan itibaren altı aylık pencere işler — yurt dışı tescil yazımız.
4. Marka izleme kuruldu mu? İki aylık itiraz süresi, siz farkında olmasanız da işler.

3. Teknoloji: patent mi, sır mı?

Her girişimin patente ihtiyacı yoktur. Doğru soru, teknolojinizin ürüne bakılarak anlaşılıp anlaşılamayacağıdır. Tersine mühendislikle çözülebilen bir yenilikte patent değerlidir; sunucuda çalışan ve dışarıya kod olarak çıkmayan bir çözümde ticari sır daha uygun olabilir.

Kritik uyarı: patent düşünüyorsanız, ürünü tanıtmadan önce başvuru yapın. Demo günü sunumu, basın bülteni veya erken erişim lansmanı, buluşu kamuya sunmak sayılabilir ve yeniliği ortadan kaldırabilir.

Karşılaştırma için patent başvurusu ve ticari sır yazılarımıza bakabilirsiniz.

4. İçerik ve üçüncü taraf hakları

• Sitede ve üründe kullanılan görsel, font, ikon ve müziklerin lisansları arşivleniyor mu?
• Açık kaynak bileşenlerin lisans koşulları kontrol edildi mi? Bazı lisanslar kaynak kodunuzu açmanızı gerektirebilir.
• Yapay zekâ araçlarıyla üretilen içeriğin kullanım koşulları ve hak durumu değerlendirildi mi?
• Müşteri verileri ve kişisel veriler için uyum çerçevesi kuruldu mu?

5. Belgeleme: iddia değil, kayıt

Hukuki incelemede size sorulan her soru bir belgeye dayanır. Versiyon kontrol geçmişi, tarihli tasarım dosyaları, imzalı sözleşmeler, tescil belgeleri ve lisans kayıtları tek bir yerde toplanmalıdır. “Vardı ama bulamıyoruz” cevabı, incelemede eksik sayılır.

Yatırım öncesi asgari paket

• Şirket adına en az bir marka başvurusu veya tescili.
• Tüm kurucu ve çalışanlardan alınmış fikri mülkiyet devir ve gizlilik taahhütleri.
• Ajans ve serbest çalışan sözleşmelerinde hak devri hükümleri.
• Alan adı ve dijital varlıkların şirket adına kaydı.
• Açık kaynak bileşen envanteri.
• Varsa patent başvurusunun, kamuya açıklamadan önce yapılmış olması.

Sık sorulan sorular

Henüz gelirimiz yok, marka tesciline şimdi para harcamalı mıyız?

Marka tescili, girişimin en ucuz sigortalarından biridir. İsim değiştirmek zorunda kalmanın maliyeti — ürün, ambalaj, dijital varlıklar, kazanılmış arama görünürlüğü — tescil ücretinin çok üzerindedir.

Fikrimizi çalarlar mı diye yatırımcıya anlatmaktan çekiniyoruz.

Fikirler tek başına korunmaz; korunan, ifade edilmiş biçimleri ve teknik çözümlerdir. Doğru yaklaşım, ilk görüşmede korunması gereken teknik ayrıntıyı paylaşmamak ve patent düşünülüyorsa başvuruyu önce yapmaktır.

Yurt dışında şirket kurduk, Türkiye tescili gerekli mi?

Türkiye pazarında faaliyet varsa evet. Ayrıca yurt dışı tescil desteğinden yararlanmak için Türkiye’de tescil bir ön şarttır —

destek yazımıza bakabilirsiniz.

Tur öncesi fikri mülkiyet incelemenizi birlikte yapalım — bize ulaşın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.